Psikolojik Danişman

GÜRAY TEKE

ŞAŞIRTAN FİNLANDİYA EĞİTİM SİSTEMİ




Finlandiya eğitim sisteminin çok başarılı olduğunu duymuşsunuzdur. Neyi nasıl yapıyor da bu başarıya ulaşıyorlar? Bizim çorbaya dönen eğitim sistemimizden farklı yanları nedir? Bu yazıdaFinlandiya eğitim sisteminin ulaştığı başarının arka planına bakmaya çalışacağız ve sonrasında ülkeler arası yapılan PISA sınavlarının sonuçlarına değineceğiz.

Fin eğitim sistemi

Fin eğitim sistemi

Dünyanın En Şaşırtıcı Eğitim Sistemi: Finlandiya

İlk bakışta kısa okul saatleri, bireyselliğe-özgür düşünceye önem veren ve öğrencilerin kendi eğitim programlarını düzenleyebildiği, eğlenerek öğrenmeyi ilke edinmiş bir eğitim anlayışı ön plana çıkıyor. Ve bunlar çok büyük paralara da mal olmuyor. En önemli noktalardan biri de öğretmene verilen değer. Ülkede öğretmen olmak kolay değil, zor sınavlardan geçiliyor, master yapmak zorunlu ve üniversite başarısı en yüksek %10 içinden seçiliyor. Tabii ekonomik olarak da sıkıntı çekmiyorlar. Son bir nokta ise ülkede öğretmene çok değer veriliyor, toplum içinde büyük saygınlığa sahipler.

Şimdi kısa maddelerle Fin eğitim sisteminin detaylarına bakalım:

1- Zorunlu Okula Başlama Yaşı 7.

7-yasinda-egitime-basliyorlar

 

Okula başlama yaşı 7. Şu an bizde durum 66 ay, yani 5.5 yaş. Ayrıca çocukların sorumluluk sahibi olmaları için yaşları ne olursa olsun çocuklar okula kendi başına yürüyerek veya bisikletle gidiyor. Bunda her çocuğun evine en yakın okula gitme zorunluluğunun payı da var. Biz mahalle mektebine yürüyerek giderdik ama şu an -özellikle büyük şehirlerde- bu durum pek geçerli sayılmaz. Fin kültürü çocukların bağımsız yetişmelerini istiyor, o yüzden çocuklarını okula getirip-götüren ve çantalarını taşıyan ebeveyn istemiyor.

2- Basit Eğitim Müfredatı

müfredat

Eğitim müfredatı basit ve genel bir çerçeve tanımlıyor. Öğrenciler, kendi ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda kendi eğitim-öğretim programlarını şekillendirme haklarına sahipler. Öğretmenler de öyle.

3- Günlük Ortalama Ders Saati 4.

4-saat-egitim-goruyor

Öğretmenler gün boyu sınıfta ortalama dört saat ders veriyor. Haftada iki saati ise mesleki gelişimleri için eğitimlere katılmak için ayırıyorlar.
İlk okulda öğrencilerin ders dışı/teneffüs olarak geçirdikleri zaman toplam 75 dakika. Amerika?da bu oran 27 dakikaya kadar düşüyor. Türkiye?de ise ortalama 45 dakika.

4- İlk 6 Yıl Not Verilmiyor,Sınav Olmuyor.

notyokFinli öğrencilere eğitim hayatlarının ilk altı yılında hiçbir şekilde not verilmiyor. Sekizinci sınıfın sonuna kadar not verme zorunluluğu yok ve öğrenciler standardize edilmiş bir sınav sistemine tabi değiller. Sadece 16 yaşlarındayken ülke genelinde bir sınava giriyorlar.

5- Öğrencilere Ödev Verilmiyor

ödev

Öğrencilere ödev verilmiyor çünkü öğrenmenin yeri okuldur. Her çocuğa bir birey olarak değer veriliyor. Çocuklardan biri yeterince iyi öğrenemiyorsa öğretmenleri bunu hemen fark ediyor ve çocuğun öğrenme programını onun bireysel ihtiyaçlarına göre düzenliyor. Bizde ise çocuklar ödev yapmaktan neredeyse okuldan soğuyacak.

6- Okul Müdürü Yok

Okullarda müdür yok. Okul yönetimi, tamamen bağımsız başöğretmen ve öğretmenlerden oluşuyor.

7- Eğitim Masraflarını Devlet Karşılıyor

finlandiya-egitim-sistemi-sinav-yok

Ülkede özel okul yok. Eğitim harcamalarının tümünü devlet karşılıyor. Ayrıca Fin eğitim sistemi kesinlikle rekabete karşı olduğu için okullar birbirleriyle rekabet etmiyor, aksine dayanışma içindeler. Okulların hemen tümünün başarı düzeyi aynı. Bu yüzden bir okulun diğerine göre ayrıcalığı yok. Eğitim ?herkes için eşit imkanlar sağlamak? demek. Eşitlik kavramına olağanüstü değer veriliyor. Tüm çocuklar zeka ve becerileri ne olursa olsun aynı sınıflarda okuyor.

Son olarak, ezberci ve klasik eğitim anlayışından uzak bu insanlar çocukların tamamen özgür düşünceye sahip ve özgüveni yüksek olmasını sağlamaya çalışıyor. Bu yüzden de matematik fen dersleri yanında spor,sanat gibi dersler de ağırlıkta.

Tabii, Finlandiya 5.5 Milyon nüfusa ve 33.500 Dolar kişi başı milli gelire sahip bir ülke. Gerek fiziksel okul binaları, gerekse öğretmene verilen maaş gibi konularda bizden çok ileriler. Ama iş sadece bununla bitmiyor. Eğitim, bir ülkenin geleceğine bakış açısını da sergiliyor. Amerika dünyanın süper gücü olmasına rağmen eğitim sistemi o kadar da iyi değil. Demek ki, Fin eğitim sisteminden biz de faydalanabiliriz.

PISA Sınavları

PISA (Programme for International Student Assessment), Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı anlamına gelen ve Ekonomik ve Kalkınma İşbirliği Örgütü (OECD)tarafından 2000 yılında geliştirilen bir sınav sistemidir. 15 yaşındaki okul çocuklarının başarısını sınamak için 3 yılda bir yapılır ve uluslararası bir sınavdır. PISA sınavında öğrencilerin; Matematikokuryazarlığı, Fen Bilimleri okuryazarlığı ve Okuma Becerileri konu alanlarının dışında, öğrencilerin motivasyonları, kendileri hakkındaki görüşleri, öğrenme biçimleri, okul ortamları ve aileleri ile ilgili veriler toplanmaktadır. Nisan ayında yapılan bu sınava ülkemizde Genel Lise, Anadolu Lisesi,  Fen Lisesi, Meslek Lisesi, Anadolu Meslek Lisesi, Çok Programlı Liseler, Özel Okullar vb katılım sağlayabiliyor.

Bu sınava OECD ülkeleri dışında diğer ülkeler de katılabiliyor. Son sınav 2012 yılında yapılmış ve OECD tarafından sonuçlar Aralık 2013?de açıklanmış. Konumuz Finlandiya olduğu için bu sınavda Finlandiya?nın üst sıralarda olduğunu tahmin etmek güç değil. Ama beni asıl şaşırtansa 3 dalda da ilk sırayı Çin(Şangay)?in alması oldu. PISA 2012 sınavına toplam 65 ülke katılmış. Toplam katılan öğrenci sayısı 1.266.638, Türkiye?den ise 4848 öğrenci katılmış. Matematik, Okuma ve Fen alanlarında ilk sıra Çin?e ait. Finlandiya ise Mat:12/ Okuma:6 / Fen:5. sırada. Türkiye ise Mat:44 / Okuma:42 / Fen:43 sıralamasında kalmış. Merak edenler için tüm alanlarda son sırada yer alan ülke Peru.  Milli Eğitim Bakanlığı bu sınava katılımı düzenliyor. PISA 2012 sınavı ön raporuna ulaşmak için burayatıklayabilirsiniz.  Bu raporda tüm detaylar mevcut.

Son 10 yılda eğitim sistemimizde epey bir değişiklik yapıldı. Eğitimci değilim fakat en azından iki çocuğu okula giden bir veli olarak eğitim gibi bir alanın yap-boz tahtasına dönüşmesinden rahatsızım. Bizim zamanımızdaki üniversite sınavı ile şu anki sınav arasında farklar var. TEOG denilen bir hadise var, detaylarına tam hakim değilim. Kızım üniversite sınavı yaşına gelince belki de sınav ortadan kalkacak deniliyor, vs vs?

Eğitim sistemi, bir ülkenin 20-30 yıl sonrasını planlamaktır. Eğer ülke olarak bu işi çözemezsek hala yerimizde sayacağımızı, bilim ve sanatta ilerleyemeyeceğimizi söylemek pek yanlış olmaz.