Psikolojik Danişman

GÜRAY TEKE




SOSYAL FOBİ

Başkaları tarafından kendisinin veya yaptığı işlerin incelenip,  eleştirilmesi ve küçük düşme korkusudur. Kişi bu korkudan kurtulmak için sosyal ortamlara girmekten kaçınır.  Kişinin iş ve aile yaşamı bu durumdan etkilenir. Zamanla kişi izole olur, yalnız kalır. Bu defa ise yalnızlık onda ?sevilmiyorum, aranmıyorum, istenmiyorum, hak etmiyorum? duygusunu doğurur. Böylelikle kendisini kötü hissetmeye başlar.

Sosyal fobi ya her durumda vardır ya da özel durumlarda ortaya çıkar. Örneğin, kalabalık ortamlara girememek genel bir durumdur. Yemek yerken, yazı yazarken, otururken, yürürken, telefonla konuşurken bana bakıyorlar korkusu özel bir durumdur.

Sosyal fobide sık görülen belirtiler:

Çarpıntı
Titreme
Terleme
Kaslarda gerginlik
Midede rahatsızlık hissi
Göğüste sıkıntı hissi
Sıcak ya da soğuk basması
Başta ağırlık hissi-baş ağrısı

Kişinin bu durumla birlikte korku ve heyecanı da çok yoğundur. Bu yoğunluk kişiyi tam bir sosyal yalnızlık içine sokabilir. Kişi korktuğu şeyi yapmamak için olmadık şeyler yapabilir. Örneğin bankadaki memurun soracağı sorulara cevap verirken yüzü kızaracak, dili tutulacak veya imza atarken eli titreyecek diye bankadaki parasını alamaz.

Kişi bu belirtileri benimser. Bu düşünce ve sıkıntılar iş yapmasını engellemesine rağmen tedaviyi nadir olarak ister.   Bu durumun tedavisi yoktur düşüncesine kendini alıştırır. Ancak sevdiği kişileri kaybedeceğini anladığında tedaviyi isteyebilir. 

Aşağıdaki durumları sosyal fobi olarak kabul edebiliriz:

Topluluk önünde konuşmaktan korkmak.
Bir işle uğraşırken seyredilmekten korkmak.
Başkalarının önünde yiyip-içmekten korkmak.
Otorite konumundaki kişilerle temas etmekten korkmak.
Misafir kabul etmekten korkmak.
Başkaları ile tartışmaktan korkmak.
Toplulukta telefonla konuşmaktan korkmak.
Tanımadığı kişilerin gözlerinin içine bakmaktan korkmak.
İlgi odağı olmaktan korkmak.
Başkalarının önünde yazı yazmaktan korkmak.
Başkalarının  yanında  sesli okumaktan korkmak.
Yüzünün kızaracağından korkmak

Sosyal fobi belirtileri ile endişe belirtileri ile benzeşir. Korkulan durumdan kaçma davranışı genellikle çok belirgindir. Sosyal fobide başlangıç yaşı erkendir. Kişilerin çoğunda bu korkunun okul döneminde başladığını görmekteyiz.

Sosyal fobide toplumla ilişkinin başladığı okul yıllarında mutsuz, başarısız veya korkutucu bir yaşantı saptanabilmektedir.

Kişi kabul, beğenilme, takdir edilme beklerken, eleştiri, gülme, dalga geçilme, beğenilmeme, yalnız bırakılma gibi tatsız durumları yaşarsa sosyal fobi ortaya çıkabilir. Panik duygusu tedirgin olduğu ve korktuğu durumu yeniden yaşamasını sağlar. Korkusunun ortaya çıkmasında kendi rolü de vardır.

Kişi bu durumdan bir an evvel kurtulup boşa giden enerjisini, sağlıklı ve üretken bir yöne analize etmelidir. Bu durumun kesin tedavisi vardır. Tedavi sabır gerektirir. Bu kişilerin sabır göstermek konusunda zorlukları vardır.  Sosyal fobi yaşayan kişiler genelde terapiye gitmekten çekinirler veya en ufak bir başarısızlıkta hemen vazgeçeceklerdir. Uzman bir terapist bu durumları iyi bildiği için bu tür kaçış çabalarına izin vermeyecektir. Eğer terapist vazgeçmezse onlar tedaviye dört elle sarılacakladır.